Mandamus Davası (Writ of Mandamus); ABD Federal Mahkemeleri nezdinde açılan ve USCIS (Göçmenlik Bürosu) veya Dışişleri Bakanlığı gibi devlet kurumlarını, yasal görevlerini yerine getirmeleri için harekete geçmeye zorlayan olağanüstü bir dava türüdür.
Mandamus davasının temel dayanağı, kurumun dosya üzerinde karar vermeyerek “mantıksız bir gecikme” (unreasonable delay) yaratması ve bu durumun başvuru sahibini mağdur etmesidir. Mahkeme, kurumdan dosyayı “raftan indirmesini” ve olumlu ya da olumsuz nihai bir karar vermesini emreder.
Mandamus Davası Hangi Durumlarda Açılabilir?
ABD hukuk sisteminde devlet kurumlarının başvuruları “makul bir süre” içinde sonuçlandırma zorunluluğu vardır. Bu zorunluluk, İdari Usul Yasası (Administrative Procedure Act – APA) tarafından güvence altına alınmıştır. Eğer kurum, kendi belirlediği işlem sürelerini (processing times) aşırı derecede aşıyor ve size tatmin edici bir açıklama yapmıyorsa, federal mahkemeden “İhtiyati Tedbir” (Injunctive Relief) talep etme hakkınız doğar.
“Mantıksız Gecikme” (Unreasonable Delay) Nasıl Ölçülür?
Her gecikme dava sebebi değildir. Mahkemeler, gecikmenin dava edilebilir boyutta olup olmadığını anlamak için “TRAC Faktörleri” olarak bilinen 6 kriteri inceler:
- Gecikmenin “mantık sınırlarını” aşıp aşmadığı.
- Kongre’nin belirlediği bir zaman çizelgesi olup olmadığı.
- Gecikmenin kişi üzerindeki etkisi (Örn: Aile birleşiminin engellenmesi).
- Kurumun diğer önceliklerinin etkisi.
- Başvuru sahibinin menfaatlerinin niteliği.
- Kurumun kötü niyeti (Bu şart aranmaz, ancak varsa elinizi güçlendirir).
Adım Adım Mandamus Süreci: Dava Açılınca Ne Olur?
Mandamus davası, klasik bir “duruşmalı” dava gibi düşünülmemelidir. Çoğu zaman hakim karşısına çıkmanıza gerek kalmadan, dava açıldığı an süreç çözülmeye başlar.
| Aşama | Eylem | Süreç ve Beklenen Sonuç |
|---|---|---|
| 1. Hazırlık | Şikayet Dilekçesi (Complaint) | Avukatınız, gecikmenin neden hukuksuz olduğunu anlatan detaylı bir dilekçeyi Federal Bölge Mahkemesi’ne (Federal District Court) sunar. |
| 2. Tebligat | Celp (Summons) | Mahkeme, davalı kurumlara (USCIS, DOS, FBI vb.) ve Başsavcılığa resmi tebligat gönderir. “60 gün içinde cevap verin” der. |
| 3. Müzakere | AUSA ile Temas | Dosya, Hükümeti temsil eden bir Federal Savcı Yardımcısına (AUSA) atanır. AUSA genellikle USCIS ile iletişime geçip “Bu dosyayı sonuçlandırabilir misiniz, yoksa savunma yazmak zorunda kalacağım” der. |
| 4. Çözüm | Karar veya Uzlaşma | Kurum genellikle dava ile uğraşmamak için dosyayı karara bağlar (Adjudication). Karar verildikten sonra dava “konusuz kalır” (Mootness) ve avukatınız davayı geri çeker. |
En Büyük Korku: “Devleti Dava Etmek Olumsuz Bir Şey Değil mi?”
Hayır. “Amerikan devletini mahkemeye verirsem, bana takıp dosyamı reddederler mi?” sorusunu pek çok müvekkilimizden almaktayız ancak Mandamus Davası’nın böyle bir etkisi söz konusu değildir.
- Dava açıldığında dosyanız, masasında binlerce dosya olan göçmenlik memurundan çıkıp, hukuk bilen bir Federal Savcı’nın (AUSA) önüne gelir. Savcının amacı “intikam almak” değil, mahkemenin iş yükünü azaltmak ve dosyayı kapatmaktır.
- Sırf dava açtığınız için başvurunuzu reddetmek, ABD yasalarına göre suçtur ve kurumu daha büyük tazminat davalarıyla karşı karşıya bırakır.
- Kurum, dosyanız eksikse zaten reddedecektir. Ancak dosyanız sağlamsa, Mandamus davası sadece bu kararın daha fazla gecikmeden verilmesini sağlar.
Sıkça Sorulan Sorular
S: Mandamus davası açarsam USCIS veya Konsolosluk başvurumu “inat edip” reddeder mi?
C: Hayır, tam tersi dosyanız daha yetkin ellere geçer. ABD hukuk sisteminde, yasal hakkınızı aradığınız için cezalandırılmanız yasaktır. Dava açtığınızda dosyanız, “bekleme odasından” çıkarılıp bir Federal Savcı Yardımcısı (AUSA) gözetimine girer. Savcılar, kurumun hatası yüzünden mahkemede zaman kaybetmek istemezler. Eğer dosyanızın içeriği sağlamsa, dava süreci kararın (genellikle onayın) hızlanmasını sağlar. Kurumun “misilleme” yapması, onları çok daha büyük tazminat davalarıyla karşı karşıya bırakır.
S: Mandamus davasının maliyeti nedir?
C: Genellikle “Sabit Ücret” (Flat Fee) ile çalışılır. Mandamus davaları, ucu açık saatlik ücretlendirme yerine, baştan belirlenen sabit bir avukatlık ücreti ve mahkeme harçları (Filing Fees – yaklaşık $402) ile yürütülür. Dava, tam teşekküllü bir duruşmaya dönüşmeden (genellikle 60-90 gün içinde) çözüldüğü için maliyeti, karmaşık ticari davalara göre çok daha öngörülebilirdir. Net rakam, dosyanın karmaşıklığına ve davanın açılacağı eyalete göre değişir.
S: Davayı kazanırsam “Onay” garantisi var mı?
C: Hayır, Mandamus “sonuç” garantisi verir, “onay” garantisi vermez. Mahkeme, USCIS’e “Bu kişiye Green Card ver” demez; “Bu kişinin dosyası hakkında artık bir karar ver” der.
S: Dava süreci ne kadar sürer?
C: Genellikle 30 ile 90 gün arası. Dava açıldıktan sonra ABD Hükümeti’nin (Davalı tarafın) cevap vermek için yasal olarak 60 günü vardır. Çoğu zaman (vakaların %90’ında), Federal Savcı bu 60 günlük süre dolmadan bizimle iletişime geçer ve “Davayı geri çekerseniz, X tarihi itibariyle karar vereceğiz” şeklinde bir uzlaşma teklif eder. Nadiren de olsa süreç uzayabilir, ancak yıllarca süren bekleyişlere kıyasla çok hızlıdır.
S: Ankara Konsolosluğu’ndaki “İdari İşlem” (Administrative Processing) için de dava açabilir miyim?
C: Evet, özellikle bekleme süresi 1 yılı aştıysa çok etkilidir. Türk vatandaşları için Ankara’da “DS-5535 formu” veya “Güvenlik Soruşturması” nedeniyle yaşanan gecikmeler kroniktir. Konsolosluklar (Department of State), vize verme konusunda geniş takdir yetkisine (Consular Nonreviewability) sahip olsa da, “mantıksız gecikme” konusunda dokunulmaz değildir. Mandamus davası, dosyanın Washington D.C.’deki güvenlik birimlerinde sıkışıp kalmasını engeller ve süreci tetikler.
S: Vatandaşlık (N-400) başvurum mülakattan sonra bekliyor, Mandamus şart mı?
C: N-400 için daha özel ve hızlı bir yasa maddesi vardır: 8 U.S.C. § 1447(b). Eğer vatandaşlık mülakatınızın üzerinden 120 gün geçtiyse ve hala karar çıkmadıysa, Mandamus davasına gerek kalmadan doğrudan Federal Mahkemeden “Kararı bizzat mahkemenin vermesini” talep edebiliriz. Bu, USCIS üzerindeki en güçlü baskı mekanizmasıdır çünkü yargıç yetkiyi onlardan alır.
S: Bu davayı avukatsız açabilir miyim?
C: Teorik olarak evet, ama pratikte tavsiye edilmez. Federal Mahkeme prosedürleri çok katıdır. Dilekçedeki format hatası, “Subject Matter Jurisdiction” (Konu Bakımından Yetki) eksikliği veya yanlış kuruma tebligat yapılması davanın usulden reddine (Dismissal) neden olabilir. Ayrıca bir Federal Savcı (AUSA) karşısında hukuki argüman üretmek, göçmenlik hukuku ve federal usul hukuku uzmanlığı gerektirir.
Artık Beklemek Zorunda Değilsiniz
Belirsizlik, bir göçmen veya yatırımcı için en büyük maliyettir. Hukuki haklarınızı kullanarak süreci hızlandırmak ve geleceğinizi planlamaya başlamak için Mandamus Davası en etkili çözümdür. Sizin de geciken göçmenlik süreciniz varsa Mandamus Davası’na uygunluğunuzu belirlemek için bizimle iletişime geçin.
Amerika’daki Hukuki Destekçiniz
Onal Gallant Hukuk Bürosu olarak, müvekkillerimize Amerika Birleşik Devletleri’ndeki hukuki süreçlerinde rehberlik ediyoruz. Göçmenlik, ticaret hukuku, Amerika’ya yatırım, fikri mülkiyet ve gayrimenkul hukuku üzerine odaklanan ekibimiz, İngilizce, Türkçe, Arapça, İspanyolca ve Rusça dillerinde akıcı hizmet vermektedir.