E-2 vizesi franchise yatırımı, Amerika’da sıfırdan iş kurmak istemeyen Türk girişimcilerin en sık tercih ettiği yoldur. Kanıtlanmış bir marka, hazır bir operasyon sistemi ve franchise verenin eğitim desteği, E-2 başvurusunda konsolosluğun aradığı “gerçek ve aktif işletme” şartını daha kolay karşılamanızı sağlar. Bu yazıda hangi franchise’ların E-2 yatırımcı vizesi için uygun olduğunu, ne kadar yatırım gerektiğini ve başvuruyu hangi sırayla yapmanız gerektiğini anlatıyoruz.
E-2 vizesi franchise modeli için neden uygundur?
E-2 vizesi, ABD ile ticaret anlaşması olan ülkelerin vatandaşlarına, Amerika’da kurdukları veya satın aldıkları bir işletmeyi bizzat yönetmeleri şartıyla verilir. Türkiye bu ülkelerden biridir ve Türk vatandaşlarına verilen E-2 vizesi 60 ay geçerli, çok girişli ve mütekabiliyet ücretsizdir.
Başvuruda konsolosluk üç şeyi arar: yatırımın işletmeye göre yeterli (substantial) olması, işletmenin sadece yatırımcının geçimini sağlayan bir yer olmaması (marjinal olmaması) ve yatırımcının işi fiilen yönetmesi. Franchise modeli bu üç şartı doğal olarak destekler:
- Yatırım tutarı bellidir. Franchise verenin açıklama belgesi (FDD), toplam kuruluş maliyetini kalem kalem yazar. “Ne kadar yatırım yeterli?” sorusunun cevabı, sizin tahmininiz değil, markanın belgesidir.
- İş planı hazır veriye dayanır. Franchise verenin mevcut şubelerinin ciro ve personel verileri, beş yıllık istihdam projeksiyonunuzu inandırıcı kılar. Konsolosluk, marjinal olmayan işletme değerlendirmesinde tam olarak buna bakar.
- Operasyon sistemi ve eğitim vardır. Amerika’da hiç iş kurmamış bir yatırımcının, markanın eğitimini alıp sistemini uygulayacak olması, “işi yönetebilir mi” sorusunu büyük ölçüde cevaplar.
Onal Gallant’ın onay aldığı E-2 dosyaları arasında kafe, temizlik hizmeti, araç kiralama, nakliye ve e-ticaret işletmeleri bulunuyor; bunların bir kısmı franchise, bir kısmı bağımsız işletmedir. İki modelin de onaylandığını görüyoruz; fark, dosyanın nasıl kurulduğundadır.
Hangi franchise’lar E-2 vizesine uygundur, hangileri değildir?
Her franchise E-2 için uygun değildir. Değerlendirirken şu dört kritere bakıyoruz:
1. Personel gerektiren bir model olmalı. E-2’de işletmenin yatırımcı dışında Amerikalı çalışan istihdam etmesi veya makul bir sürede edecek olması beklenir. Tek kişiyle işletilen mobil hizmet franchise’ları (örneğin sahibi tarafından yürütülen küçük danışmanlık veya eve gidip yapılan tek kişilik hizmetler) marjinal işletme itirazına açıktır. Restoran, kafe, temizlik, çocuk eğitimi, otomotiv bakım, fitness gibi 3–10 çalışan gerektiren modeller bu itirazı kendiliğinden aşar.
2. Yatırımcının aktif yönetimine izin vermeli. Bazı franchise anlaşmaları “yarı pasif” veya “yatırımcı modeli” olarak satılır: siz parayı koyarsınız, işi bir genel müdür yönetir. Bu, E-2’nin “direct and develop” şartıyla çelişir. Franchise sözleşmesinde yatırımcının operasyonel rolü açıkça yazmalıdır.
3. Toplam maliyet, yatırımcının bütçesiyle orantılı olmalı. E-2’de yasal bir minimum yatırım tutarı yoktur; konsolosluk yatırımın işin toplam maliyetine oranına bakar. Düşük maliyetli bir franchise’da yatırımın tamamına yakınını yapmış olmanız beklenir; yüksek maliyetli bir franchise’da daha düşük bir oran kabul görebilir. Detaylar için E-2 vizesi yatırım miktarı yazımıza bakabilirsiniz.
4. Franchise veren, yabancı yatırımcıyla çalışmış olmalı. E-2 sürecinde franchise verenden iş planına veri, onay mektubu ve bazen sözleşmeye “vize koşulu” eklenmesi istenir. Daha önce E-2 yatırımcısıyla çalışmış markalar bunu rutin olarak yapar; hiç yapmamış markalarla süreç uzar.
2026’da Türk yatırımcıların yöneldiği sektörler
Dosyalarımızda son iki yılda en çok gördüğümüz franchise kategorileri:
| Kategori | Neden E-2’ye uygun | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|
| Kahve ve hızlı servis gıda | Personel yoğun, ciro şeffaf, marka desteği güçlü | Kira ve tadilat maliyeti toplam yatırımın yarısını geçebilir; yatırımın “harcanmış” sayılması için kira sözleşmesi ve tadilat faturaları gerekir |
| Ticari temizlik ve ev hizmetleri | Düşük giriş maliyeti, hızlı personel büyümesi | Tek kişilik başlangıç modelleri marjinal itirazı alır; iş planında istihdam takvimi net olmalı |
| Otomotiv bakım ve araç yıkama | Ekipman yatırımı somut, istihdam belirgin | Ekipman finansmanı kredi ile yapılmışsa, borcun yatırımcının kişisel kefaletiyle alındığı gösterilmeli |
| Çocuk eğitimi ve etüt merkezleri | Toplumsal fayda anlatısı güçlü, personel şart | Eyalet lisansları başvuru öncesi alınmalı |
| Fitness ve kişisel bakım | Üyelik geliri öngörülebilir | Ekipman kiralama sözleşmeleri yatırım sayılmayabilir |
E-2 vizesi franchise yatırımında ne kadar para gerekir?
Kısa cevap: markanın FDD’sinde yazan toplam kuruluş maliyetinin büyük bölümü. Franchise maliyetinin üç bileşeni vardır:
- Franchise ücreti (franchise fee): markaya ödenen tek seferlik giriş bedeli.
- Kuruluş maliyeti: kira depozitosu, tadilat, ekipman, ilk stok, lisanslar, sigorta, açılış pazarlaması.
- İşletme sermayesi: ilk 3–6 ayın gideri.
E-2 değerlendirmesinde önemli olan, bu tutarın ne kadarının başvuru anında fiilen harcanmış veya geri dönülmez şekilde taahhüt edilmiş olduğudur. Sadece banka hesabında duran para yatırım sayılmaz. Franchise ücretini ödemiş, kira sözleşmesini imzalamış, ekipmanı sipariş etmiş olmanız gerekir. Bu yüzden başvuru sırası, tutarın kendisi kadar önemlidir.
Yatırımın kaynağı da belgelenmelidir: Türkiye’deki şirket kâr payı, gayrimenkul satışı, birikim veya miras, her biri kendi belge setiyle gösterilir. Bu konuyu E-2 vizesi yatırım kaynağı nasıl kanıtlanır yazısında ayrıntılı anlattık.
FDD ve franchise sözleşmesinde nelere bakılır?
Amerika’da franchise satışı federal düzeyde FTC Franchise Kuralı ile düzenlenir. Franchise veren, imzadan en az 14 gün önce size Franchise Açıklama Belgesi (Franchise Disclosure Document, FDD) vermek zorundadır. 23 maddelik bu belgede E-2 açısından kritik olanlar:
- Madde 7 – Tahmini ilk yatırım: iş planınızın ve yatırım tutarınızın dayanağı.
- Madde 19 – Finansal performans temsilleri: mevcut şubelerin ciro verileri; iş planındaki gelir projeksiyonu buradan gelir.
- Madde 20 – Şube sayısı ve kapanışlar: markanın son üç yılda kaç şube kapattığı, işletmenin marjinal olmadığını savunurken önemlidir.
- Devir ve fesih maddeleri: vize reddedilirse ne olacağı. Sözleşmeye “E-2 vizesi alınamazsa franchise ücretinin iadesi” koşulu eklenmesini talep ediyoruz; markaların önemli bir kısmı bunu kabul ediyor.
Bazı eyaletler (New York, California, Illinois, New Jersey ve diğerleri) federal kurala ek olarak kendi franchise kayıt ve ilişki yasalarını uygular. İşletmenin açılacağı eyaletin kuralları, franchise sözleşmesi imzalanmadan önce incelenmelidir.
Başvuru sırası: önce franchise mı, önce vize mi?
En sık yapılan hata, önce vize sonucunu bekleyip sonra franchise’a yatırım yapmayı planlamaktır. E-2 böyle çalışmaz; konsolosluk başvuru anında yatırımın yapılmış olmasını ister. Doğru sıra:
- Ön değerlendirme. Bütçe, yatırım kaynağı, seçilen franchise ve eyalet birlikte değerlendirilir. Bu aşamada dosyanın zayıf noktası varsa ortaya çıkar.
- Şirket kuruluşu. Amerika’da LLC veya Corporation kurulur; yatırımcının en az %50 sahipliği veya operasyonel kontrolü belgelenir.
- Franchise sözleşmesi ve vize koşulu. FDD incelenir, sözleşmeye vize koşulu eklenir, franchise ücreti ödenir.
- Yatırımın yapılması. Kira, ekipman, tadilat; her biri fatura ve dekontla belgelenir. Para, Türkiye’den ABD şirket hesabına izlenebilir şekilde transfer edilir.
- İş planı. Beş yıllık, franchise verenin verisine dayanan, istihdam takvimi içeren plan hazırlanır.
- Konsolosluk başvurusu. DS-160 ve DS-156E doldurulur, 315 dolarlık MRV ücreti ödenir, Ankara veya İstanbul’da mülakat randevusu alınır. Ekim 2025’ten bu yana E-2 başvurularında mülakat muafiyeti uygulanmıyor; yenilemeler dahil her başvuran mülakata girer.
- Mülakat. Yatırımcı işi kendi anlatabilmelidir; franchise verenin sunumunu ezberlemek yeterli değildir.
Amerika’da geçerli bir statüyle bulunuyorsanız (örneğin B-1/B-2 veya F-1), konsolosluğa gitmeden USCIS’e I-129 ile statü değişikliği başvurusu da yapılabilir. İki yolun farklarını E-2 konsolosluk başvurusu ve vize mülakatı yazısında karşılaştırdık.
Vize alındıktan sonra: yenileme ve büyüme
E-2 vizesi Türk vatandaşları için 5 yıl geçerli olsa da her ABD girişinde 2 yıllık kalış süresi verilir. Yenilemede konsolosluk, iş planında vaat edilen istihdam ve ciroya ne kadar yaklaşıldığına bakar. Franchise modelinin burada da avantajı vardır: markanın raporlama sistemi, ciro ve personel verisini düzenli olarak üretir.
Uzun vadede Green Card hedefliyorsanız, ikinci ve üçüncü şubeyle büyüyen bir franchise işletmesi EB-5 veya EB-1C (çokuluslu yönetici) yoluna zemin hazırlayabilir. Bu geçişleri E-2 vizesi ve EB-5 Green Card farkları yazısında anlattık.
Franchise mi, bağımsız işletme mi? Bir de mevcut şubeyi devralmak
Türk yatırımcıların en çok sorduğu üçüncü soru budur. Üç yolun E-2 açısından farkı şöyledir:
| Kriter | Yeni franchise şubesi | Mevcut franchise şubesini devralmak (resale) | Bağımsız işletme |
|---|---|---|---|
| Yatırım tutarının belirlenmesi | FDD Madde 7’den, nettir | Satın alma bedeli + devir ücreti, nettir | Kendi bütçenizdir; konsolosluk sorgular |
| İş planı verisi | Franchise verenin sistem verisi | Şubenin kendi 2–3 yıllık mali tabloları; en güçlü kanıt | Sektör verisi ve varsayımlar |
| Marjinal olmama | İstihdam planına dayanır | Mevcut personel devralınır; şart başvuru anında karşılanır | İstihdam vaadine dayanır |
| Başvuru hızı | Kira, tadilat, açılış: 4–8 ay | Devir kapanışı: 2–4 ay | Değişken |
| Risk | Marka ücreti ve royalty; yer seçimi | Şubenin neden satıldığı; devralınan sözleşmeler | Yatırımcının tecrübesine bağlı |
Devralma (resale) yolu, E-2 dosyası açısından çoğu zaman en güçlü seçenektir: işletme zaten faal, personel zaten bordroda, ciro zaten belgeli. Konsolosluk “gerçek ve aktif işletme” ve “marjinal olmama” şartlarını vaat değil, geçmiş veriyle görür. Dikkat edilecek nokta, franchise verenin devir onayıdır; çoğu marka devralan kişinin eğitimini tamamlamasını ve bazen mali yeterlilik göstermesini şart koşar. Bu onay, satın alma sözleşmesinin ön koşulu olarak yazılmalıdır.
Bağımsız işletme, sektör tecrübesi güçlü yatırımcılar için hâlâ geçerli bir yoldur; Onal Gallant’ın onay aldığı nakliye ve e-ticaret dosyalarının çoğu bağımsız işletmedir. Fark, dosyanın daha fazla açıklama ve daha ayrıntılı bir iş planı gerektirmesidir.
Franchise anlaşmasında E-2 için istediğimiz üç madde
- Vize koşulu: E-2 vizesi belirli bir tarihe kadar alınamazsa sözleşme feshedilir ve franchise ücretinin tamamı veya belirlenen kısmı iade edilir.
- Yatırımcının operasyonel rolü: sözleşmede yatırımcının şubeyi bizzat yöneteceği açıkça yazılır; “yatırımcı-sahip modeli” veya zorunlu genel müdür şartı olmamalıdır.
- Destek mektubu taahhüdü: franchise veren, konsolosluk dosyası için eğitim, sistem ve mevcut şube performansı hakkında bir mektup vermeyi kabul eder.
Markaların çoğu bu maddeleri daha önce E-2 yatırımcısıyla çalıştıkları için tanır. Tanımayan markalarda süreç uzar ama genellikle kabul edilir; kabul etmeyen markayı E-2 için önermiyoruz.
Onal Gallant ile E-2 vizesi franchise başvurusu
Onal Gallant, ABD’de lisanslı Türk avukatlardan oluşan bir hukuk bürosudur. E-2 vizesi franchise başvurularında şirket kuruluşundan FDD incelemesine, iş planından konsolosluk mülakatına kadar sürecin tamamını tek dosyada yönetiyoruz. Seçtiğiniz franchise’ın E-2’ye uygun olup olmadığını başvuru öncesinde değerlendirmek için E-2 vizesi ön değerlendirme formunu doldurabilir veya randevu alabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Her başvuru kendi koşullarına göre değerlendirilir; geçmiş sonuçlar gelecekteki sonuçları garanti etmez. Avukat reklamıdır.